Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

Wanner Los:

“Kwaliteit leveren en gezaghebbend blijven”

De pagina ververst bij het selecteren van een onderwerp.

Sla artikel navigatie over.

Wie Wanner Los vraagt naar de grootste uitdagingen voor zijn Commissie van Beroep, krijgt een eenvoudig antwoord. ‘Kwaliteit blijven leveren’, zegt de voorzitter. ‘Partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat er door een deskundige commissie heel serieus en onafhankelijk naar hun zaak gekeken is.’

De Commissie van Beroep kreeg in 2021 in totaal 56 beroepsprocedures te verwerken. De categorie levensverzekeringen spande de kroon met 22 zaken. Ook boog de commissie zich opnieuw over beleggingsverzekeringszaken. De lijn in die zaken is helder, er werden geen nieuwe richtinggevende uitspraken gedaan.

Welke zaken uit 2021 zijn u bijgebleven?
‘De zaken rondom variabele rente op doorlopend krediet trokken veel aandacht. De hoofdlijnen zijn inmiddels duidelijk en veel partijen hebben zich gebogen over een compensatieregeling. Vervolgens komen daar dan weer nieuwe zaken over. Zo heeft de Geschillencommissie inmiddels geoordeeld dat bij het berekenen van compensatie geen rekening hoeft worden gehouden met het rente-op-rente-effect. Daarover is inmiddels een beroep ingesteld.
Daarnaast kunnen we nog steeds kredietverstrekkers op zitting krijgen die toch ook een uitspraak van Kifid verlangen, bijvoorbeeld omdat ze vinden dat hun positie net anders is. Dat is toegestaan, maar je kunt als kredietaanbieder ook denken: wat heeft het voor zin en welk beeld ontstaat er bij klanten over mij?’

De Commissie van Beroep kan een zaak afwijzen, zoals gebeurde in het geval van Interbank.
‘Er gelden bepaalde drempelcriteria voor een beroepsprocedure. Daar was niet aan voldaan. En in dit geval wist Interbank niet duidelijk te maken welke relevante en principiële rechtsvragen aan de orde zouden kunnen zijn, die niet al in eerdere uitspraken door ons waren beantwoord. In zo’n geval verklaren wij een zaak niet behandelbaar.’

In een beroepszaak aangespannen door de Rabobank over de inzet van een taxatierapport toonde de Commissie van Beroep zich ook kritisch.
‘De Rabobank kon bij de Geschillencommissie niet duidelijk maken waarom de bank een Calcasa-rapport in de ene situatie wel accepteert en in een andere situatie niet. Nadat de Geschillencommissie de vordering van de consument had toegewezen, ging de bank in beroep en voerde daarin andere argumenten aan. Hoewel we de vordering van de bank daarop hebben toegewezen, hebben we wel opgemerkt dat het onzorgvuldig en onhelder is dat de bank zo lang nodig had om het juiste argument naar boven te halen. Door daar in de motivering uiting aan te geven, doen we enigszins recht aan het gevoel van de consument. Dat begrip helpt hopelijk om zo’n uitspraak te accepteren.’

“Het is niet zo dat bij een geschil vrije advocaatkeuze direct aan de orde is”

Ook in de zaak over vrije advocaatkeuze oordeelde de Commissie van Beroep anders dan de Geschillencommissie.
‘Er is veel ophef geweest over het feit dat vrije advocaatkeuze in alle gevallen toegestaan zou moeten worden. Er werd dan ook verwachtingsvol op ons oordeel gewacht. Wij hebben de zaak en de Europese rechtspraak zorgvuldig bestudeerd en geoordeeld dat er niet altijd sprake is van vrije advocaatkeuze. Het is dus niet zo dat zodra er een geschil is, vrije advocaatkeuze direct aan de orde is.’
‘Een belangrijke overweging daarbij is dat de consument niet onbeschermd zonder rechtsbijstand achterblijft. Een rechtsbijstandsverzekeraar heeft juristen in dienst die de consument zullen bijstaan. En als je zegt dat je altijd een advocaat wilt kunnen kiezen, dan moet je misschien een ander soort verzekering nemen waar dan ook een andere prijs bij hoort.’

Gebeurt het vaak dat de Geschillencommissie overruled wordt?
‘Dat gebeurt in ongeveer een derde van de zaken die bij ons komen. We hebben geen doelstelling op dat gebied. Als wij in alle gevallen hetzelfde zouden oordelen als de Geschillencommissie, dan zou dat misschien vreemd zijn. Als wij het altijd oneens zouden zijn met de Geschillencommissie eveneens. Het gaat erom dat we een second opinion bieden, die meerwaarde heeft.’

De Commissie van Beroep beschikt inmiddels over extra juridische ondersteuning. Hoe bevalt dat?
‘We hebben een uitmuntende jurist aangesteld die er onder andere voor zorgt dat wij steeds de laatste stand van de jurisprudentie bij de hand hebben op de deelonderwerpen die bij ons vaak voorkomen. Het is ook denkbaar dat zij concept-uitspraken gaat controleren op consistentie met eerdere uitspraken.‘
‘Daarnaast zijn Mop van Tiggele, Ruth de Bock en Willem Steenhoven toegetreden tot de Commissie van Beroep. Daarmee versterken we zowel onze juridische als onze financiële deskundigheid. In de meeste beroepszaken oordelen vijf commissieleden, waarvan drie juristen en twee financieel deskundigen. Het oordeel komt in samenspraak tot stand. De financieel deskundigen kunnen bijvoorbeeld hun productkennis delen of aangeven wat bepaalde gebruiken zijn in de branche. Ook hebben zij er heel goed oog voor waar consumenten tegenaan lopen. En stellen zij ook andere vragen op de zitting.’
‘We hebben in 2021 afscheid genomen van Frits Salomons en Sjef Wuisman als leden van de Commissie van Beroep. We zijn hen erkentelijk voor hun jarenlange inzet, deskundigheid en plezierige manier van samenwerken. We gaan hen missen.’

Als u naar de ontwikkelingen kijkt, welk type zaken zit er aan te komen?
‘Er komen allerlei nieuwe beleggingsfenomenen op, zoals beleggen in crypto’s. Ik vraag me af wanneer wij dat soort zaken gaan krijgen. En dan komt ook de vraag op: wie kwalificeert als financiële dienstverlener? Wie valt onder de reikwijdte van de Wet financieel toezicht en ook onder de reikwijdte van het Kifid-reglement?’

Online beleggers moeten vaak een kennis- en ervaringstoets doen. Hoe kijkt u daar naar?
 ‘Het is lastig om vooruit te lopen op hoe we dat in een eventuele zaak zullen toetsen. Wel kan ik zeggen dat de branche zich moet realiseren wat de beoogde werking van zo’n toets is. Als er alleen maar een waarschuwing uitkomt, terwijl je vervolgens gewoon je gang kunt gaan; is dat de werking die de wetgever heeft beoogd? De bedoeling van regels is dat ze ook werken. Is de waarschuwende werking groot en indringend genoeg of is het toch onvoldoende? Uiteraard draagt de consument in dit alles ook een eigen verantwoordelijkheid.’

Het is niet genoeg wanneer aanbieders zich houden aan de regelgeving die nu geldt?
‘Het zou mooi zijn als ze van tevoren bedenken hoe het beoogde effect het beste tot zijn recht komt. Probeer als financiële dienstverlener goed oog te hebben voor wat je wilt bereiken met waarschuwingen. Ga niet zitten wachten tot het misgaat. En zorg in ieder geval voor een stroppenpot; wie risico’s neemt, moet risico’s afdekken.’

Tot slot: wat is de uitdaging voor 2022?
‘Kwaliteit blijven leveren. Dat is ieder jaar de uitdaging. Ik merk dat onze uitspraken vaak als gezaghebbend worden gezien. Ik probeer er ook in de samenstelling van de commissie voor te zorgen dat we gezaghebbend blijven. Ik snap best dat het moeilijk is als een uitspraak niet in je voordeel uitpakt, maar ik hoop toch dat partijen zien dat er door een deskundige commissie serieus en zorgvuldig naar gekeken is.’

Wat geeft de meeste voldoening?
‘Voor mij persoonlijk is dat om iets te kunnen bereiken voor mensen. Een probleem dat via onze inbreng kan worden opgelost. Dat kan een oplossing in een individuele situatie zijn of een oplossing die een grotere groep raakt. De variabele rente is daar zo’n voorbeeld van. Als wij met onze uitspraken de katalysator zijn geweest voor een oplossing waar heel veel mensen iets aan hebben, dan geeft mij dat grote voldoening.’

Wanner Los is senior raadsheer bij het Gerechtshof ‘sHertogenbosch en tevens voorzitter van de Commissie van Beroep van Kifid. Hij is al sinds 2013 lid en was tot 1 oktober 2018 tevens vicevoorzitter van de beroepscommissie.

Was

  • Senior rechter A bij de Rechtbank Noord-Nederland

  • Senior rechter A tevens Teamvoorzitter bij de Rechtbank Limburg

  • Senior raadsheer tevens rechterlijk bestuurslid Gerechtshof Amsterdam